Η καθαριότητα του περιβάλλοντος και η αύξηση των πράσινων χώρων στην Ευρώπη — Τάσεις, Παράδειγμα και Προοπτικές

 Η καθαριότητα του περιβάλλοντος και η αύξηση των πράσινων χώρων στην Ευρώπη — Τάσεις, Παράδειγμα και Προοπτικές

Στην εποχή που ζούμε, η σχέση μας με το περιβάλλον έχει μετατραπεί από θεωρητικό ενδιαφέρον σε καθημερινή προτεραιότητα. Η ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε, τα πάρκα όπου περπατάμε και τα δάση που απορροφούν άνθρακα και θόρυβο δεν είναι απλώς «ωραία να υπάρχουν» — είναι κρίσιμα για την ανθρώπινη υγεία, την κοινωνική ευημερία και την ανθεκτικότητα των πόλεων και των κοινοτήτων μας. Στην Ευρώπη διαπιστώνουμε ότι, παρά τις προκλήσεις, υπάρχουν σαφή σημάδια προόδου στην αύξηση και τη φροντίδα των πράσινων χώρων και στη διατήρηση ενός καθαρότερου περιβάλλοντος.

Τι εννοούμε με «καθαρό περιβάλλον» και «πράσινοι χώροι»

Πριν προχωρήσουμε σε δεδομένα, ας ξεκαθαρίσουμε δύο έννοιες:

🔹 Καθαρό περιβάλλον: χαμηλή ρύπανση αέρα και νερού, λίγα απορρίμματα, περιορισμένη χρήση τοξικών ουσιών.

🔹 Πράσινοι χώροι: δάση, πάρκα, αστικοί κήποι, δέντρα στις πόλεις, υγρότοποι και οποιαδήποτε περιοχή με φυτική κάλυψη που στηρίζει τη βιοποικιλότητα και συγκρατεί ρύπους.

Η ευρωπαϊκή εικόνα σήμερα

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η δασική κάλυψη στην ΕΕ παραμένει υψηλή και σταθερή: περίπου 41% του συνολικού εδάφους της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλύπτεται από δάση και φυσική βλάστηση (μονή μεγαλύτερη κατηγορία κάλυψης εδάφους). Οι χώρες με το υψηλότερο ποσοστό είναι η Φινλανδία και η Σουηδία, με δασική και φυσική κάλυψη αρκετά πάνω από το μέσο όρο της ΕΕ, ενώ και άλλες χώρες όπως η Σλοβενία, η Κροατία, η Ελλάδα, η Εσθονία και η Λετονία έχουν σημαντικές εκτάσεις πράσινης γης.

European Commission

Αυτό δείχνει ότι η Ευρώπη είναι μία από τις περιοχές του κόσμου όπου οι πράσινοι χώροι έχουν σταθερή παρουσία — και σε πολλές περιπτώσεις έχουν αυξηθεί ή διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα τα τελευταία χρόνια.

Πρόοδος στην αστική πράσινη κάλυψη

Η European Environment Agency καταγράφει ότι η μέση κάλυψη δέντρων στις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις είναι περίπου 30% της συνολικής επιφάνειας τους, με κάποιες πόλεις να ξεπερνούν πολύ αυτό το ποσοστό. Για παράδειγμα:

Πόλεις όπως το Cáceres στην Ισπανία έχουν μέχρι και 96% συνολική πράσινη υποδομή (συμπεριλαμβανομένων φυσικών εκτάσεων γύρω από την πόλη).

Σε άλλες πόλεις, όπως η Γενεύη (Ελβετία) και η Χάγη (Ολλανδία), σημαντικό ποσοστό των επιφανειών είναι πράσινοι χώροι προσβάσιμοι στο κοινό.

Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος

Αυτό δεν σημαίνει ότι το ποσοστό πρασίνου είναι ίδιο παντού — αλλά δείχνει μια ευρωπαϊκή τάση ενσωμάτωσης πράσινων υποδομών στις αστικές πολιτικές.

Οι τελευταίες δεκαετίες έχουν φέρει μεγαλύτερη επίγνωση για τα οφέλη των πράσινων χώρων: καλύτερη ποιότητα αέρα, μείωση θερμοκρασιών στις πόλεις, βελτίωση της ψυχικής και σωματικής υγείας των κατοίκων, ενίσχυση βιοποικιλότητας και ανθεκτικότητας στις κλιματικές αλλαγές.

Πράσινες πολιτικές που αποδίδουν

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ενσωματώσει στο περιβαλλοντικό της πλαίσιο στρατηγικές και εργαλεία που ενισχύουν το πράσινο:

Η στρατηγική για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 στοχεύει στην αύξηση των δασών και στη βελτίωση της υγείας οικοσυστημάτων, με την παροχή στήριξης σε δενδροφύτευση και φροντίδα δέντρων.

Μέσω του EU Green Infrastructure Strategy, προωθούνται επενδύσεις σε πράσινη και «φυσική» υποδομή για να βελτιωθούν οι οικολογικές υπηρεσίες που προσφέρει η φύση.

European Climate Pact +1

Τα παραδείγματα αγαθών πρακτικών είναι πολλά:

Πόλεις που ενσωματώνουν πράσινες υποδομές σε αστικό σχεδιασμό.

Πρωτοβουλίες δενδροφύτευσης σε γειτονιές.

Προγράμματα προστασίας υγρότοπων και δασικών εκτάσεων.

Όλα αυτά λειτουργούν ως προστατευτικό δίχτυ για το περιβάλλον και ως βελτιωτές της ποιότητας ζωής των πολιτών.

Οι χώρες που ξεχωρίζουν στην Ευρώπη

Παρότι κάθε χώρα έχει διαφορετικό γεωγραφικό προφίλ, κάποια κράτη της ΕΕ εμφανίζουν σταθερά υψηλά ποσοστά πράσινης κάλυψης και ενεργής πολιτικής:

Σκανδιναβικές χώρες όπως η Φινλανδία και η Σουηδία βρίσκονται στις πρώτες θέσεις όσον αφορά τη συνολική δασική και φυσική κάλυψη.

Κεντρικές ευρωπαϊκές χώρες όπως η Σλοβενία, η Λετονία και η Εσθονία έχουν μεγάλο ποσοστό φυσικού εδάφους.

Πόλεις όπως η Γενεύη, το Cáceres και άλλες αναδεικνύονται ως παραδείγματα υγιών και καθαρών αστικών περιβαλλόντων.

European Commission +1

Αυτά τα στοιχεία δείχνουν ότι το περιβάλλον δεν είναι αυθαίρετο μέγεθος: μετράται, καταγράφεται και βελτιώνεται όπου υπάρχουν πολιτικές και κοινωνική δέσμευση.

Ο ρόλος των πολιτών και της κοινωνίας

Η συμμετοχή των πολιτών είναι εξίσου κρίσιμη. Πρωτοβουλίες δενδροφύτευσης, καθαρισμού πάρκων, συμμετοχικής περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ανάδειξης περιοχών πρασίνου ενισχύουν τις επίσημες πολιτικές. Συνδυαστικά με εκπαιδευτικές δράσεις, ενισχύουν την περιβαλλοντική κουλτούρα σε τοπικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Πηγές / Δεδομένα με Συνδέσμους

Eurostat – Land cover statistics (woodland & green space) https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Land_cover_statistics

European Environment Agency – Urban green infrastructure & city data https://www.eea.europa.eu/en/analysis/maps-and-charts/percentage-of-total-green-infrastructure

EU Climate Pact – Green areas & tree planting goals 

https://climate-pact.europa.eu/priority-topics/green-areas_el

European Commission – Environment & green infrastructure policies https://environment.ec.europa.eu/topics/nature-and-biodiversity/green-infrastructure_en